Atje, në viset e thella malore, jeton ende fjala e pashkruar e gjuhës sonë të bukur. Deri aty ku ka arritur asfalti nuk gjejmë gjë, duhet të futemi më thellë – thoshte prof. dr. Abdullah Zymberi. 
Që nga botimi i veprës “Fjalor latinisht-shqip” (1635) i Frang Bardhit, e sidomos nga gjysma e dytë e shekullit të kaluar dhe në dy dhjetëvjetëshat e këtij shekulli, dy akademitë tona dhe institucionet shkencore, deri më sot kanë sjellë me dhjetëra e qindra fjalorë shqip, fushash të ndryshme. Vjet ASH e Shqipërisë botoi veprën madhore të prof. dr. Ali Jasharit “Fjalor i homonimeve në gjuhën shqipe” me 814 faqe, kurse sot (më 30.3.2022) këtij vargani fjalorësh iu bashkua edhe një vepër e rrallë kësodore “Fjalor leksiko-frazeologjik dhe etnolinguistik i Malësisë së Madhe”, i autorit akademik Gjovalin Shkurtaj, studiues i madh i shqipes, në fushën e gramatikës, drejtshkrimit, dialektologjisë, sociolinguistikës, entnolinguistikës, onomastikës, po edhe të leksikografisë etj.; autor e bashkautor i afro 40 veprave të botuara e ndonjë të ribotuar. Për të hartuar këtë fjalor, akademik Gjovalin Shkurtaj, vuri në veprim tërë potencialin e tij krijues-shkencor për të vjelë këtë pasuri të heshtur për sa kohë e për t’i dhënë zë e fuqi një thesari të pasur leksikor, nga një areal aq burimor me fjalë e shprehje të gjakut e të mishit të shqipes, e të cilin nga sot mund ta kemi në duar.

Fjalor LeksikO-Frazeologjik Dhe Etnolinguistik I Malesise Se Madhe

Ky botim i ri i Akademisë së Shkencave me autor akademikun Gjovalin Shkurtaj, përmban të dhëna për arbëreshët dhe kulturën e tyre, përmbledhje të historisë së shpërnguljes dhe ngulimit në trojet italiane, përjetimet dhe shqetësimet e kësaj diaspore arbëreshe në dhe të huaj, folklorin, traditat dhe letërsinë e krijuar në mërgim, bëmat e burrave të shquar arbëreshë për ta mbajtur gjallë gjuhën shqipe. Trembëdhjetë vjet pas botimit të parë të librit, meqenëse ai kërkohet nga lexuesit, kryesisht albanologë, studiues e studentë të degëve të gjuhësisë në universitetet shqiptare, autori ka bërë edhe disa plotësime, shtesa përmirësuese dhe ndonjë saktësim, por duke mos prekur lëndën që përmbante libri i parë. Vepra përmban shqyrtime sociolinguistike në boshtin "gjuha e bukës" dhe "gjuha e zemrës" në diasporën shqiptare dhe studime mirëfilli dialektologjike për një numër të folmesh kryesore të diasporës arbëreshe të Italisë, si dhe për të folmet arvanite të Greqisë, për të folmen e arbëreshëve të Zarës.

Ligjerimet Arbereshe

“Kopshti poetik i Nokë Sinishtajt” hartuar me mjeshtëri nga Akademik Gjovalin Shkurtaj sjell prurje ligjërimoredhe disa vlera artistike të vjershërisë së krijuesit të njohur Nokë Sinishtajt. Brenda këtij kopshti, njihemi me poetin e përmallimit dhe të kujtimeve tëvendlindjes Nokë Sinishtaj, me disa nga përjetimet e tij të skalitura me art nëpoezi, shquajmë adhuruesin e poetëve të mëdhenj, pasurohemi me prurjet leksikore e etnografinë e të folurit të shkrimtarisë së Sinashtajt, diturohemi me frazeologjinë letrare të krijuesit malësor të Kshevës e të gjithë Malësisë.

Kopshti Poetik I Noke Sinishtaj

Gjuha Ligjerimi Dhe Jeta

Njohës i thellë i çështjes që ka zgjedhur të trajtojë në këtë libër, me karakter studimor e katalogues (vepra përmban edhe lexicon-et me karakter shpjegues), autori, Gjovalin Shkurtaj, ndërthur me shumë sukses kulturën e njeriut të terrenit me atë të ekspertit të katedrave. Këtu qëndron dhe një prej shpjegimeve pse ky libër është një arritje me denjësi shkencore e me dobi praktike, interpretues e udhëzues,është e kuptueshme pse në ketë vepër sundojnë argumentet sociogjuhësore e etnogjuhësore, që nga shkaqet e dyfishësisë së emrit,deri tek shmangiet për shkaqe emfatike. Me të drejtë ai ka bërë të njohur edhe ndikimin konservues të dialekteve, një tjetër shkak për variantistikën frikësuese të emrave me të njëjtin burim në shqipen e sotme. Shqetësimi i gjuhetarit që beson në njësinë e shqipes letrare dhe të rendit brenda saj nuk e lë të qetë autorin edhe kundrejt tronkimit gramatikor të emrave të të huajve; kundrejt anarkisë në dhënien e emrit. Shaban Sinani.

Lista e librave të autorit Gjovalin Shkurtaj

Fjalor LeksikO-Frazeologjik Dhe Etnolinguistik I Malesise Se Madhe

Ligjerimet Arbereshe

Kopshti Poetik I Noke Sinishtaj

Gjuha Ligjerimi Dhe Jeta

Enigma E Emrave

Dialektet E Shqipes

Urgjenca Gjuhesore

Si Te Shkruajme Shqip

Fjalor LeksikO-Frazeologjik Dhe Etnolinguistik I Malesise Se Madhe

Ligjerimet Arbereshe

Kopshti Poetik I Noke Sinishtaj

Gjuha Ligjerimi Dhe Jeta

Enigma E Emrave

Dialektet E Shqipes

Urgjenca Gjuhesore

Si Te Shkruajme Shqip