Karakteri iluminist i Sami Frashërit dhe enciklopedia "KAMUS UL'ALAM" Personaliteti intelektual i Sami Frashërit ka një karakter shumëpërmasor dhe shfaqet në një moment thelbësor të ngjizjes morale dhe afirmimit politik si te kombit shqiptar ashtu dhe të atij turk. Kombe të cilët ishin në procesin e shndërrimit nga faktorë natyrorë, etnikë dhe historikë, në faktorë politiko-kom bëtarë. Dhe ky proces domosdoshmërisht kërkon, krahas dhe përtej faktorëve natyrorë e historikë që e dallojnë atë kundrejt të tjerëve, një lëvizje iluministe politiko-kulturore që shërben, ashtu si fryma për trupin fizik të një gjallori, për t'i dhënë vetë dijen dhe kuptimin identitar trupës shoqërore, si dhe për të shenuar kthesën historike në jetën kombëtare. Lëvizje të tilla promotore i kanë dhënë fizionominë spika tese shumë kombeve europianë, dhe është fryma iluministe ajo që i dha identitetin politik kombëtar francezëve, ashtu si Risorxhi mento italianëve. E në këtë rrafsh, është lëvizja intelektuale e Shinasiut, Namik Qemalit, Sami Frashërit etj., ajo që ngjizi vetëdijen e një kombi turk; apo lëvizja rilindase e shekullit 19 ajo që faktorëve natyrorë dhe historikë të etnisë shqiptare, i dha vetëdijen identitare dhe njësimin politik deri në konkretizimin për të pasur një shtet më vete.